Jak karmić dziecko butelką? Poradnik
Kiedy karmienie butelką jest potrzebne?
Butelka pojawia się w życiu niemowlęcia z różnych powodów. Najczęściej jest to karmienie mlekiem modyfikowanym, gdy mama nie może lub nie chce karmić piersią, ale równie często służy do podawania odciągniętego pokarmu, na przykład podczas powrotu do pracy, w czasie choroby mamy lub gdy dziecko urodziło się jako wcześniak i wymaga dokarmiania. Butelka bywa też stosowana przejściowo, kiedy noworodek ma problem z prawidłowym ssaniem piersi.
Niezależnie od powodu warto wybrać sprzęt przystosowany do wieku dziecka. Dostępne w naszej aptece butelki dla niemowląt różnią się pojemnością, materiałem i systemem antykolkowym, który ogranicza połykanie powietrza podczas ssania. Dla noworodka wystarczy niewielka butelka o pojemności 120-150 ml, a większe modele przydadzą się dopiero po kilku miesiącach, gdy porcje mleka wzrosną.
Przygotowanie przed karmieniem
Zanim weźmiesz dziecko na ręce, przygotuj wszystko, czego będziesz potrzebować, aby nie przerywać karmienia. Umyj dokładnie ręce, sprawdź, czy butelka i smoczek są czyste i wyparzone, a następnie przygotuj mleko zgodnie z instrukcją producenta. Mleko modyfikowane należy rozpuszczać w wodzie o temperaturze zalecanej na opakowaniu, a przed podaniem ostudzić do około 37°C. Temperaturę sprawdzisz, wylewając kilka kropli na wewnętrzną stronę nadgarstka: mleko powinno być letnie, nie gorące.
Dużą rolę odgrywa również dobór smoczka. Smoczki na butelkę mają różne rozmiary i tempo przepływu, oznaczone zwykle numerami lub wiekiem dziecka. Dla noworodka odpowiedni jest smoczek o wolnym przepływie, który zmusza malucha do aktywnego ssania, podobnie jak przy piersi. Zbyt szybki przepływ powoduje krztuszenie się, połykanie powietrza i przejadanie. Przed każdym karmieniem obejrzyj smoczek i upewnij się, że nie jest pęknięty ani zbyt miękki.
Pozycja dziecka - dlaczego nie na płasko?
Podczas karmienia butelką dziecko powinno leżeć w pozycji półsiedzącej, z głową uniesioną wyżej niż tułów, pod kątem około 45 stopni. Najwygodniej ułożyć malucha w zgięciu łokcia, tak aby jego głowa i szyja były podparte, a kręgosłup ułożony w jednej linii.
Karmienie w pozycji leżącej jest niewskazane z kilku powodów. Po pierwsze, mleko łatwiej cofa się do przełyku, co nasila ulewanie i refluks. Po drugie, w płaskiej pozycji płyn może przedostawać się przez trąbkę słuchową do ucha środkowego, zwiększając ryzyko zapalenia ucha. Po trzecie, dziecko leżące na plecach gorzej kontroluje przepływ mleka i częściej się krztusi. Z tych samych powodów nigdy nie zostawiaj butelki opartej o poduszkę ani nie karm dziecka śpiącego.
Ułożenie butelki podczas karmienia dziecka
Butelkę trzymaj niemal poziomo, tylko lekko przechyloną, tak aby smoczek był wypełniony mlekiem, ale przepływ pozostawał wolny. Ten sposób, nazywany karmieniem responsywnym lub tempowanym, pozwala dziecku samodzielnie decydować, ile mleka pobiera, i przypomina rytm ssania piersi.
Klasyczne ustawienie butelki pionowo, dnem do góry, sprawia, że mleko leje się do buzi pod własnym ciężarem. Maluch musi je wtedy szybko połykać, nie ma czasu na oddech i często zjada więcej, niż naprawdę potrzebuje. W trakcie karmienia zmieniaj stronę, na której trzymasz dziecko, mniej więcej w połowie porcji. Dzięki temu równomiernie stymulujesz obie strony jego ciała i wzroku, tak jak dzieje się to przy karmieniu piersią.
Jak prawidłowo podać smoczek?
Nie wkładaj smoczka dziecku do buzi na siłę. Delikatnie dotknij nim wargi lub policzka malucha i poczekaj, aż samo otworzy szeroko usta, tak jak przy szukaniu piersi. Wtedy wsuń smoczek na tyle głęboko, aby dziecko objęło wargami jego szeroką podstawę, a nie tylko końcówkę.
Prawidłowo uchwycony smoczek leży na języku, a wargi dziecka są wywinięte na zewnątrz, nie schowane do środka. Jeśli słyszysz głośne cmokanie lub widzisz, że mleko wycieka kącikami ust, oznacza to, że uchwyt jest płytki i warto delikatnie wyjąć smoczek, a następnie podać go ponownie.
Tempo karmienia i przerwy
Karmienie butelką nie powinno trwać krócej niż 15-20 minut. Zbyt szybkie opróżnienie butelki oznacza, że przepływ jest za duży lub butelka była trzymana zbyt pionowo. Co kilka minut, a także wtedy, gdy zauważysz, że dziecko przyspiesza ssanie, marszczy czoło lub rozszerza nozdrza, przechyl butelkę tak, aby mleko odpłynęło ze smoczka, i daj maluchowi chwilę na oddech.
Krótkie przerwy pozwalają dziecku ocenić, czy jest jeszcze głodne, i zapobiegają przejadaniu. Nie zachęcaj do dopicia porcji, jeśli maluch wyraźnie odwraca głowę lub wypuszcza smoczek. Ilość mleka podana na opakowaniu jest orientacyjna, a apetyt dziecka zmienia się z dnia na dzień.
Sygnały głodu i sytości
Najlepszym momentem na karmienie są wczesne sygnały głodu: dziecko obraca głowę w poszukiwaniu pokarmu, otwiera usta, wysuwa język, ssie własne dłonie lub cmoka. Płacz jest sygnałem późnym i oznacza, że maluch jest już bardzo głodny, a wtedy trudniej mu spokojnie chwycić smoczek.
O sytości świadczą zwolnienie tempa ssania, rozluźnienie dłoni i całego ciała, odwracanie głowy od butelki, wypychanie smoczka językiem oraz zasypianie. Obserwowanie tych sygnałów i reagowanie na nie, zamiast trzymania się sztywnych godzin i objętości, pomaga dziecku wykształcić zdrowe nawyki jedzeniowe.
Odbijanie po karmieniu
Podczas ssania butelki dziecko połyka powietrze, które gromadzi się w żołądku i powoduje dyskomfort, ulewanie oraz kolki. Po karmieniu, a przy większych porcjach również w jego połowie, ułóż malucha pionowo na ramieniu lub posadź go na kolanach, podpierając brodę i klatkę piersiową, i delikatnie poklepuj lub masuj plecki.
Odbicie zwykle następuje w ciągu kilku minut. Jeśli nie pojawia się mimo prób, a dziecko jest spokojne, nie trzeba na siłę czekać dłużej. Warto natomiast utrzymać malucha w pozycji pionowej przez 15-20 minut, zanim położysz go do łóżeczka.
Najczęstsze błędy przy karmieniu butelką
Do najczęstszych błędów należą: karmienie dziecka na płasko, trzymanie butelki pionowo, używanie smoczka o zbyt szybkim przepływie oraz nakłanianie do dopicia całej porcji. Wielu rodziców zbyt wcześnie zmienia smoczek na większy, kierując się wiekiem podanym na opakowaniu zamiast obserwacją dziecka.
Innym błędem jest przygotowywanie mleka na zapas i przechowywanie go w temperaturze pokojowej, a także podgrzewanie w kuchence mikrofalowej, która nagrzewa płyn nierównomiernie i może poparzyć dziecko. Nie należy również dosypywać więcej proszku, niż zaleca producent, ani dosładzać mleka.
Po karmieniu - resztki mleka, mycie butelki, kiedy wymienić smoczek
Mleka, które zostało w butelce po karmieniu, nie podawaj ponownie. Ślina dziecka wprowadza do niego bakterie, które szybko się namnażają. Resztki mleka modyfikowanego wylej w ciągu godziny, a odciągnięty pokarm najpóźniej po dwóch godzinach od rozpoczęcia karmienia.
Butelkę i smoczek umyj od razu po użyciu ciepłą wodą z płynem, używając szczoteczki, która dotrze do wszystkich zakamarków. Zwróć uwagę na gwint i otwór smoczka, gdzie najłatwiej gromadzi się osad. W pierwszych miesiącach życia dziecka akcesoria warto wyparzać lub sterylizować przynajmniej raz dziennie. Smoczek wymieniaj co 1-3 miesiące, a natychmiast wtedy, gdy zauważysz pęknięcia, przebarwienia, rozciągnięty otwór lub zmianę sprężystości silikonu.
Kiedy skonsultować się z położną lub doradczynią laktacyjną?
Nie wszystkie trudności z karmieniem butelką da się rozwiązać samodzielnie. Skontaktuj się ze specjalistą, jeśli dziecko regularnie krztusi się podczas karmienia, męczy się i zasypia po kilku minutach, wypluwa smoczek, obficie ulewa lub wymiotuje po każdej porcji. Niepokojące są również słaby przyrost masy ciała, mała liczba mokrych pieluch oraz utrzymujący się niepokój i płacz przy butelce.
Doradczyni laktacyjna pomoże także wtedy, gdy chcesz łączyć karmienie piersią z butelką i obawiasz się, że dziecko będzie odrzucać pierś. Położna sprawdzi technikę karmienia, oceni uchwyt smoczka i podpowie, jak dobrać sprzęt do potrzeb malucha. Im wcześniej zgłosisz się po wsparcie, tym łatwiej wypracować rytuał karmienia, który będzie spokojny i przyjemny dla was obojga.